ĐIỀU GÌ TẠO NÊN MỘT TÁCH ESPRESSO HOÀN HẢO? | PHƯƠNG NAM COFFEE

Một cốc cà phê Espresso 36ml được chiết xuất bằng nước nóng  94oC trong vỏn vẹn 27 giây dưới áp suất gấp 4 lần lốp xe, tất cả các yếu tố này đã tốn hàng thập kỷ nghiên cứu không ngừng để chuẩn hóa khái niệm cà phê Espresso. Bạn khó mà gặp được một loại cà phê nào có mức độ “cô đọng” cao như Espresso trên cả nghĩa bóng lẫn nghĩa đen.


Ngày nay, các máy pha cà phê mang trong mình khả năng tự động hóa hầu hết các yếu tố trên, vì vậy cà phê espresso không còn thực sự phức tạp, nhưng để làm đúnglàm ngon thì là cả một chặng đường dài, một khoảng rất xa với người mới bắt đầu. Bài viết này dưới đây, dựa trên kinh nghiệm và kiến thức tích góp được, Cà phê Phương Nam xin gửi đến các bạn một số khái niệm và yếu tố quyết định nên tách espresso mà bạn pha ra có “hoàn hảo” hay không

Một tách espresso chuẩn sẽ có lớp crema dày màu caramel ở trên

ESPRESSO LÀ GÌ ?

Đầu tiên và quan trọng nhất, espressomột phương pháp pha cà phê, trong đó một lượng nhỏ nước sôi được ép qua cà phê nghiền mịn, dưới áp lực lớn.

Để chuẩn bị cho việc pha chế, cà phê được nghiền mịn và phân bố đều trong một “phễu lọc” chính xác hơn là portafilter (hay còn gọi là tay pha). Khi máy Espresso sẵn sàng hoạt động, máy bơm sẽ đưa nước trong một bình chứa với nhiệt độ cực kỳ ổn định qua lớp cà phê với áp suất xấp xỉ lên đến 9 bar để thu được một hỗn hợp huyền phù mà ta gọi là Espresso.

Nếu mọi thao tác được thực hiện chuẩn, tỷ lệ chiết xuất của Espresso có thể lên đến 20% (20 / 100g bột cà phê sẽ được hòa tan) bao gồm một hỗn hợp của các chất rắn hòa tan, khí CO2 và chất rắn không hòa tan.

Khi nước di chuyển lớp cà phê ở nhiệt độ cao và áp suất lớn, các mảnh tế bào trong cấu trúc hạt cà phê sẽ bị “rửa trôi” theo các thành phần hương vị sẵn có. Những chất rắn không hòa tan này góp phần vào mùi hương và hương vị cà phê đồng thời cũng là một rào cản đối với vị đắng (vì chúng bao phủ các thụ cảm trên lưỡi). Mặc khác, các loại dầu trong cà phê được giữ trong một hệ nhũ tương cùng với bọt khí CO2 (mắc kẹt trong hạt cà phê sau khi rang) khiến chúng không hòa tan và tạo thành một lớp bọt vàng óng ánh trên bề mặt mà ta gọi là Crema.

MỘT SỐ BƯỚC CƠ BẢN ĐỂ PHA MỘT TÁCH ESPRESSO

  Định lượng tiêu chuẩn khi làm Espresso

  • Cà phê đã rang vẫn còn tươi (trong vòng 7-10 ngày sau khi rang tùy vào loại cà phê và độ rang), chỉ xay khi bắt đầu pha không nên nghiền sẵn.
  • Áp suất nước: ~8 bars (7 – 10 bars hay 116 – 145 psi).
  • Nhiệt độ nước ở mức: 85oC – 95oC (185°F – 204°F)
  • Thời gian chiết xuất: ~27 giây (25 – 30 giây)
  • Liều lượng cà phê: 15-18 gram (đối với tay đúp) và 8- 9 gram (đối với tay đơn)
  • Lượng nước chuẩn khi chiết xuất: ~30 ml (cho một shot)
  • Tỷ lệ cafe/chiết xuất = 1/2 (đôi khi tỷ lệ có thể dao động từ 1/1.5 đến 1/2.5 )

Các thông số trên đây xem như một gợi ý được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của #Phương_Nam_Coffee, bạn có thể thay đổi cho phù hợp, lựa chọn cho mình một tiêu chuẩn cá nhân để đạt được chất lượng Espresso hài lòng nhất tùy từng dòng máy.

CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN KHI PHA ESPRESSO

Một cốc cà phê Espresso chuẩn sẽ có lớp crema dày màu caramel ở trên, có mùi thơm và vị cân bằng giữa chua, ngọt và đắng. Nghe đơn giản thế thôi, nhưng tỷ lệ thành công của bạn trong lần đầu chiết xuất thường trong khoảng 0 – 0.2% – hay cứ 1000 người thì tối đa chỉ có 2 người làm tốt (Theo Clive Coffee). Và không điều gì chắc rằng bạn sẽ luôn làm tốt ở các lần sau. Espresso là thế, ở một khía cạnh nào đó, nó không chỉ là cà phê mà là một bộ môn khoa học, là nghệ thuật và tất yếu là cần tuân thủ các quy tắc nhất định.

Một ly espresso tốt gồm hai phần là: Crema (màu nâu nhạt, ở trên cùng) và Liquid (màu nâu sẫm, ở phía dưới)

1. XAY CÀ PHÊ

Tiền đề của mỗi cốc Espresso nằm ở việc làm chủ quá trình xay cà phê. Song, không có ngĩa là “xay càng kỹ, càng lâu, càng tốt”. Toàn bộ quá trình xay nên trong khoảng 25-30 giây, lâu hơn thì tỷ lệ cà phê bị làm nóng và cháy khét trong máy càng cao. Và mặc dù các máy xay tư động hóa ngày càng phổ biến, song đây vẫn là một kỹ năng cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ barista nào. Bằng đánh giá cảm quan, bạn nên giữ cà phê giữa khoảng thô hơn bột và mịn hơn muối ăn. Có hai vấn đề chính bạn nên tham khảo thêm về việc xay cà phê bao gồm:

Xay cà phê cho Espresso cũng phải theo nguyên tắc

2. LIỀU LƯỢNG VÀ TỶ LỆ

Thứ nhất, liều lượng cho mỗi shot Espresso gần như là tiêu chuẩn công nghiệp trong nhiều năm nay, vì nó liên quan đến thiết kế máy Espresso, tùy theo nhu cầu mà bạn sẽ chọn một liều thích hợp sau đó, kết hợp với tỷ lệ pha để có chiết xuất. Có ba liều cơ bản tương ứng với ba loại tay pha (portafilter) bao gồm: single basket với 7 gram cà phê, double basket với 16-18 gram & triple basket với 21gram.

Thứ hai, với từ khóa “tỷ lệ pha Espresso” Google sẽ cung cấp cho bạn hàng nghìn kết quả và không có một tiêu chuẩn nào trong số này, tất cả chỉ dừng lại ở mức “tương đối”. Và trước khi có thể kiểm chứng đâu là điều mình thực sự cần, Cà phê Phương Nam sẽ đưa ra một số khái niệm “tiêu chuẩn” để bạn có thể sớm bắt đầu việc chiết xuất một cốc Espresso thực thụ.

  • Short shot hay còn gọi là “Ristretto” có tỷ lệ (cà phê : chiết xuất) 1 : 1 đến 1 : 1,5. Với Ristretto chỉ có các thành phần hương vị cơ bản được chiết ra trong giai đoạn đầu nên hạn chế được tối đa vị cay, đắng (chúng được chiết sau cùng).
  • Regular shot hay còn gọi là “Normal hoặc Espresso” có tỷ lệ 1:2 đến 1:3, đây được xem là tỷ lệ chính thống được dụng phổ biến bởi các barista của làn sóng thứ ba. Đối với khoảng này, tỷ lệ 1:2 là an toàn nhất.
  • Long shot hay còn gọi là “Lungo” có tỷ lệ 1:3 đến 1:4. Lungo xuất phát từ văn hóa của người Italia, khi họ thường sử dụng khoảng 7g cà phê để chiết đến một ly Espresso 21g.

Thang do tỷ lệ pha Espresso

3. THAO TÁC & KỸ THUẬT PHA

Sau khi có cho mình một tay pha đầy cà phê, bạn vẫn chưa thể phó mặc mọi việc cho máy Espresso. Một công đoạn với nhiều thao tác cần được thực hiện nhằm việc phân phối đồng đều lớp cà phê trong tay pha trước khi đưa vào chiết xuất. Nếu các thao tác cơ bản như san bằng (grooming), nén (tamping) hay (tapping) không “chuẩn” sẽ dẫn đến khả năng hình thành các kênh lưu dẫn (channeling) làm chiết xuất mất cân bằng, hoặc tệ hơn là không có gì giống Espresso.

Vấn đề này sẽ được trình bày cụ thể trong các thao tác kỹ thuật khi làm espresso.

4. LÀM CHỦ MÁY PHA ESPRESSO

Kể từ công đoạn này, máy pha cà phê sẽ đảm đương cho bạn trong đoạn đường còn lại để đến với một cốc Espresso. Còn rất sớm để nói về các tinh chỉnh sâu, khi bạn chỉ cần theo dõi duy nhất một thông số chính của quá trình chiết xuất đó là thời gian.

Thời gian chiết xuất, sẽ giúp bạn đánh giá nhiều vấn đề ở cốc espresso đang pha

Cần lưu ý xã nước qua đầu chiết (grouphead) trong 2-3 giây trước khi chèn tay pha (portafilter) vào và một khi hai bộ phận này khóa chặt vào nhau bạn nên ấn nút chiết ngay lập tức. Một khi máy bơm bắt đầu chạy, hãy quan sát đồng hồ (điều này giúp bạn xử lý một số lỗi phổ biến). Quá trình chiết xuất kết thúc khi bạn đã chiết xuất khoảng 30g Espresso lỏng (theo tỷ lệ đã định, bao gồm cả crema). Và như đã đề cập, nếu quá trình chiết không “như bạn kỳ vọng” bạn có thể cần xem lại đồng hồ:

  • Chiết xuất quá nhanh, khoảng 30 gram chảy ra trước 25 giây – Nên xay cà phê mịn hơn.
  • Chiết xuất quá chậm 30 gram espresso mất hơn 30 giây – Điều chỉnh độ xay thô hơn.
  • Espresso kéo đúng gian mục tiêu nhưng có vị rất chát đắng – Bạn nên thử xay thô hơn, và tăng lượng cà phê.

Cuối cùng, nếu mọi thứ không thuộc ba trường hợp này khiến cho cà phê quá tệ, bạn nên bắt đầu lại một shot mới với từng bước cụ thể như trên, thay vì vội vã đi vào phần hai của bài viết. Vì suy cho cùng, Espresso cần làm “đúng” trước khi làm “giỏi”. Và sự nhuần nhuyễn mới là công thức chính xác nhất.

5. KỸ NĂNG NÂNG CAO VỚI MÁY PHA ESPRESSO

Tất nhiên, với một máy Espresso bạn sẽ không dừng lại ở mức độ “nửa trên của bài viết”. Điều thú vị của các máy Espresso, là chúng gần như vô hạn trong trí tưởng tượng của chúng ta. Một số được động hóa hoàn toàn cho việc pha chế tại nhà hay công sở. Số khác đòi hỏi bạn phải dành nhiều năm luyện tập.

Máy Espresso Nuova Simonelli Aurelia T3 từng được sử dụng cho cuộc thi World Barista

Đến đây xem như các bạn đã nắm được cơ bản về máy Espresso, và việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp bạn có một cốc Espresso tốt. Nhưng tốt thì có vô vàn mức độ và để thực sự làm chủ được hương vị chiết xuất, nghĩa là có thể tùy vào từng loại cà phê mà khai thác ra các hương vị khác nhau, gia tăng vị chua, bớt vị đắng, cân bằng hơn… thì bạn có thể cần tham khảo thêm các nội dung trên blog của Cà phê Phương Nam

KHÔNG GÌ LÀ HOÀN HẢO VÀ ESPRESSO CŨNG THẾ !

Cuối cùng, đây chỉ là a, b, c… về cà phê Espresso, rất đơn giản và bao quát. Đôi khi Espresso được làm “đúng” chưa chắc đã ngon, nó còn tùy thuộc vào đặc tính của từng giống cà phê như hương, vị, độ rang,.. Và thậm chí, cà phê ngon hay không còn tùy thuộc vào vị giác, kinh nghiệm và trải nghiệm cà phê của người dùng, bình dân gọi là “Gu” – Một khái niệm luôn biến đổi theo từng thời kỳ. Lý thuyết là nền tảng nhưng khi áp dụng thực tế không phải lúc nào cũng đúng, do đó đừng rập khuôn quá vì hoàn hảo vốn cũng không tồn tại bao giờ.

Chúc bạn thành công mi kiến thc trên đây luôn được cập nhật sớm nhất có thể

NGUỒN THAM KHẢO CỦA BÀI VIẾT

  • www.baristaweapons.blogspot.com/ – Espresso siêu cơ bản
  • www.home.lamarzoccousa.com/ What is Espresso?
  • www.fivesenses.com.au/ -The Espresso Menu Explained
  • How to Make Coffee – The Science Behind the Beans – LANI KINGSTON. Published in 2015 by Abrams Image The Long History of the Espresso Machine
  • Chefstep Youtube

 

One thought on “ĐIỀU GÌ TẠO NÊN MỘT TÁCH ESPRESSO HOÀN HẢO? | PHƯƠNG NAM COFFEE

  1. Pingback: ĐIỀU GÌ SẼ XẢY RA KHI CHÚNG TA RANG CÀ PHÊ: NHỮNG BIẾN ĐỔI HÓA HỌC (P2) | PHƯƠNG NAM COFFEE – PHƯƠNG NAM COFFEE

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *